800 tỷ USD cho hạ tầng AI: Goldman Sachs vô tình vẽ ra bản đồ số phận blockchain

Ngày 7/8/2025, Goldman Sachs phát đi một báo cáo gây chú ý: Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta và Oracle dự kiến chi gần 800 tỷ USD cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo trong năm nay. Con số này tương đương 2,5% GDP của Mỹ và lớn hơn ngân sách quốc phòng của hầu hết các quốc gia. Ngay lập tức, S&P 500 chạm mức cao kỷ lục. Nhưng trong khi Phố Wall ăn mừng, một hệ sinh thái khác cũng đang âm thầm nhận hiệu ứng lan tỏa: blockchain và tiền mã hóa. Thị trường tiền mã hóa nửa đầu 2025 trầm lắng hiếm thấy. Bitcoin dao động quanh vùng 100.000 USD, thanh khoản mỏng, dòng vốn ETF không ổn định. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà đầu tư có xu hướng lờ đi các báo cáo vĩ mô. Nhưng báo cáo của Goldman Sachs không thể bỏ qua, bởi nó phơi bày một nghịch lý rõ ràng: ngành công nghệ Mỹ đang kiếm được bộn tiền hơn bao giờ hết, còn giới đầu tư crypto lại đứng ngoài cuộc. Goldman ước tính lợi nhuận ngành công nghệ quý II/2025 tăng 72% so với cùng kỳ, trong khi toàn bộ S&P 500 tăng 31,1% - mức mạnh nhất kể từ 2021. Tăng trưởng này chủ yếu đến từ các 'người bán xẻng' AI như NVIDIA, Broadcom, Micron. Điểm cốt lõi trong lập luận của Goldman là một chuỗi truyền dẫn: 800 tỷ USD sẽ chảy vào GPU, bộ nhớ HBM, máy chủ, trung tâm dữ liệu, thiết bị mạng và điện năng. Theo cơ cấu chi phí điển hình, GPU và bộ tăng tốc có thể chiếm 25-30%, tương đương 200-260 tỷ USD; lưu trữ chiếm 8-12%, khoảng 60-100 tỷ USD; thiết bị mạng chiếm 8-10%; còn khoản lớn nhất, 30-40%, thuộc về xây dựng trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát và nguồn điện. Chính phân khúc cuối này bắt đầu chạm đến lĩnh vực blockchain, nơi các mạng lưới DePIN và các công ty khai thác Bitcoin vốn sở hữu trung tâm dữ liệu phân tán, nguồn điện dư thừa và kinh nghiệm vận hành hạ tầng phần cứng. Mối liên hệ trực tiếp nhất nằm ở chiến lược của các công ty khai thác Bitcoin đại chúng. Core Scientific đã ký hợp đồng cho CoreWeave thuê hàng trăm megawatt công suất dành cho AI. IREN, HIVE Digital và nhiều công ty khác cũng đua nhau chuyển đổi trang trại khai thác thành trung tâm dữ liệu điện toán hiệu năng cao. Nguồn điện rẻ và hệ thống làm mát vốn xây cho Bitcoin trở thành tài sản chiến lược cho AI. Khi Goldman dự báo cuộc đua hạ tầng tiếp diễn, các công ty nắm nguồn cung năng lượng và bất động sản công nghiệp sẽ có lợi thế định vị, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào giá Bitcoin. Điều này giải thích vì sao cổ phiếu các công ty khai thác phản ứng tích cực trước tin tức về AI capex, thậm chí mạnh hơn cả biến động giá của chính Bitcoin. Bên cạnh các công ty niêm yết, nhóm dự án DePIN nhận được sự chú ý mới. Render Network, Akash Network hay io.net cho phép kết nối GPU nhàn rỗi từ cộng đồng để phục vụ render và đào tạo mô hình AI với chi phí thấp hơn đáng kể so với đám mây tập trung. Trong bối cảnh chi phí capex AI tăng chóng mặt, DePIN trở thành một kế hoạch B hấp dẫn cho các doanh nghiệp muốn tiết kiệm ngân sách. Tuy nhiên, hầu hết các dự án DePIN có doanh thu thực tế rất nhỏ so với định giá. Goldman Sachs không hề nhắc đến DePIN, điều này cho thấy thị trường tài chính truyền thống vẫn chưa coi chúng là một hạng mục đầu tư nghiêm túc. Một cầu nối khác giữa báo cáo và blockchain nằm ở năng lượng. Các trung tâm dữ liệu AI cần hàng trăm megawatt điện và thời gian kết nối lưới kéo dài 2-4 năm, biến điện năng thành nút thắt cổ chai. Chính tại điểm này, các dự án blockchain về năng lượng tái tạo như Power Ledger hay WePower có cơ hội được nhắc đến. Ngoài ra, các công ty khai thác Bitcoin đã xây dựng mô hình đáp ứng phụ tải - sẵn sàng giảm tải khi lưới điện quá tải. Điều này vô tình tạo ra một lớp hạ tầng linh hoạt mà ngành AI có thể học hỏi, hoặc thuê lại để cân bằng lưới điện trong giai đoạn xây dựng. Nhưng tác động lớn nhất có lẽ nằm ở khía cạnh dòng vốn. Khi các tập đoàn công nghệ chi hàng trăm tỷ USD cho AI, họ buộc phải cắt giảm chi phí ở nơi khác, trong đó có tài sản số. Nhiều ngân hàng đầu tư từng tích cực với crypto đã chuyển trọng tâm sang AI; các quỹ đầu tư mạo hiểm cũng ưu tiên startup AI hơn là Web3. Báo cáo của Goldman củng cố xu hướng này bằng một thông điệp rõ ràng: dòng tiền lớn nhất đang chảy vào AI, không phải blockchain. Vì vậy, dù câu chuyện DePIN và AI crypto rất hấp dẫn, con số 800 tỷ USD có thể đồng nghĩa với việc nguồn tài trợ cho blockchain tiếp tục bị thu hẹp - một thực tế ngược đời cần được nhìn nhận. Câu chuyện về SanDisk và Western Digital trong báo cáo này là một bài học sâu sắc. Cả hai công ty đều có lợi nhuận tăng mạnh nhờ chu kỳ tăng giá bộ nhớ, nhưng cổ phiếu lại giảm sau khi công bố kết quả vì mức hướng dẫn không vượt qua kỳ vọng cao vốn có. Đây là dấu hiệu của một thị trường bị định giá hoàn hảo. Trong ngành blockchain, hiện tượng tương tự xảy ra với các token có câu chuyện AI: dù TVL hay số giao dịch có tăng, nếu không đạt ngưỡng kỳ vọng của cộng đồng, giá token vẫn có thể lao dốc. Điều này nhắc nhở rằng 72% tăng trưởng lợi nhuận là con số đã biết; câu hỏi quan trọng là tăng trưởng trong bốn quý tới sẽ ra sao. Khi kỳ vọng đã ở mức cao, rủi ro thất vọng luôn lớn hơn khả năng gây bất ngờ. Trái với luận điệu hưng phấn, một góc nhìn phản trực giác cho rằng con số 800 tỷ USD có thể là một tín hiệu đỉnh, hoặc ít nhất là nỗ lực hợp pháp hóa kỳ vọng quá cao. Năm 2021, các ngân hàng đầu tư cũng liên tục nâng dự báo về chi tiêu metaverse và Web3 trước khi thị trường sụp đổ. Lịch sử cho thấy những khoản đầu tư tập trung vào một công nghệ duy nhất thường đi kèm chu kỳ bùng nổ và phá sản. Với blockchain, rủi ro là hiệu ứng crowding out - AI hút sạch vốn lẫn nhân tài, trong khi nhiều dự án blockchain mã hóa hạ tầng AI thực chất chỉ là trá hình để hút thanh khoản. Nếu dòng vốn AI gặp trục trặc, ví dụ các tập đoàn lớn cắt giảm hướng dẫn capex vào năm 2026, toàn bộ tài sản rủi ro bao gồm cả Bitcoin sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngoài ra, con số 800 tỷ USD của Goldman Sachs cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Nó bao gồm các khoản đầu tư kéo dài nhiều năm, không phải toàn bộ đều chuyển hóa thành doanh thu AI ngay lập tức. Lợi nhuận 72% cũng được hưởng lợi từ nền so sánh thấp của quý II/2024. Khi hiệu ứng nền mất đi, mức tăng trưởng 30-40% trong năm tới có thể bị coi là thất vọng. Điều này củng cố lý do để các nhà đầu tư blockchain theo dõi sát dữ liệu vĩ mô thay vì chỉ nhìn vào biểu đồ giá. Vậy nhà đầu tư nên làm gì? Không nên vội vàng mua token AI cũng không nên bán Bitcoin. Hãy theo dõi ba tín hiệu. Thứ nhất, tỷ lệ doanh thu AI trên chi phí vốn mà các ông lớn cloud công bố; nếu giảm, hãy chuẩn bị cho một đợt điều chỉnh. Thứ hai, sự thay đổi trong hướng dẫn chi tiêu của Microsoft và Amazon trong quý III và IV. Thứ ba, dòng vốn luân chuyển giữa cổ phiếu AI và tiền mã hóa; khi thị trường chứng khoán đạt đỉnh, tiền từ nhà đầu tư cá nhân có thể quay lại crypto như một nơi trú ẩn đầu cơ. Chu kỳ này vẫn còn dài, và blockchain - dù không nằm trong báo cáo của Goldman Sachs - chắc chắn sẽ bị cuốn theo. 800 tỷ USD có thể là chìa khóa mở ra kỷ nguyên AI, nhưng cũng có thể là lời nguyền khiến các tài sản rủi ro khác, bao gồm Bitcoin, phải trả giá. Câu hỏi đặt ra: liệu blockchain có thể tự tách khỏi vòng xoáy capex của AI, hay số phận của nó sẽ mãi gắn với những con số vĩ mô do Phố Wall vẽ ra? Câu trả lời, như mọi khi, nằm ở dữ liệu.