BitBonds của Metaplanet: Một bản sao thu nhỏ của MicroStrategy tại Nhật Bản, nhưng rủi ro không hề nhỏ
Đầu tháng 6, Metaplanet (mã chứng khoán Tokyo: 3350) thông báo phát hành BitBonds, một công cụ nợ nhằm huy động vốn để mua Bitcoin. Quy mô phát hành lần đầu chỉ 200 triệu yên (khoảng 1,2 triệu USD), lãi suất cố định 4,0–4,3%. Nghe quen không? Đúng, đây là bản sao chiến lược của MicroStrategy (MSTR): phát hành trái phiếu với lãi suất thấp, dùng tiền mua Bitcoin, kỳ vọng giá trị tài sản số tăng đủ bù đắp chi phí vốn và mang lại lợi nhuận cho cổ đông.
Hãy nhìn vào bản chất. Metaplanet là công ty đầu tư Nhật Bản chuyên mua và nắm giữ Bitcoin. Tính đến cuối 2024, họ đã sở hữu hơn 1.000 BTC. BitBonds là trái phiếu truyền thống, không phải token hóa trên blockchain, không có smart contract, không có on-chain settlement. Về mặt kỹ thuật, đây là một sản phẩm tài chính thuần túy, không phải đổi mới crypto. Nhưng điểm thú vị là nó mở ra một kênh dẫn vốn từ nhà đầu tư Nhật Bản vào Bitcoin thông qua thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Với lãi suất 4–4,3%, cao hơn lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật (0,5–1%), BitBonds hấp dẫn nhà đầu tư cá nhân muốn có lợi suất cố định và kỳ vọng Bitcoin tăng giá.
Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi. Tôi đã từng chứng kiến mô hình tương tự sụp đổ như thế nào. Năm 2022, tôi mất 30% danh mục khi Luna và UST lao dốc, vì tôi all-in vào Anchor Protocol với lãi suất 20% mà không hiểu cơ chế death spiral. Bài học: khi một công ty dùng nợ để mua tài sản biến động mạnh, rủi ro vỡ nợ tăng lên rất nhanh nếu giá tài sản giảm. Với BitBonds, nếu Bitcoin giảm 30% từ mức hiện tại (~100.000 USD), Metaplanet sẽ đối mặt với khoản lỗ chưa thực hiện lớn, trong khi vẫn phải trả lãi 4% cho trái chủ. Nếu giá tiếp tục giảm, công ty có thể mất khả năng thanh toán nợ, buộc phải bán Bitcoin lỗ.
Điểm trái ngược ở đây: thị trường đang coi BitBonds là tín hiệu tích cực cho Bitcoin, nhưng tôi cho rằng nó là một công cụ chuyển rủi ro từ cổ đông sang trái chủ một cách không cân xứng. Trái chủ chỉ nhận lãi cố định 4% mà không được hưởng lợi nếu Bitcoin tăng lên 200.000 USD. Ngược lại, nếu Bitcoin giảm, trái chủ có thể mất gốc. Đây là một cấu trúc vốn cực kỳ bất lợi cho người cho vay. Trong khi đó, cổ đông Metaplanet lại có upside không giới hạn nếu Bitcoin tăng, nhưng chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn. Đây là lý do tại sao MicroStrategy dùng convertible bond thay vì straight bond: convertible bond cho phép trái chủ chuyển đổi thành cổ phiếu, chia sẻ một phần upside. BitBonds không có cơ chế này, ít nhất là trong thông báo hiện tại.
Vậy takeaway là gì? Đừng nhìn vào BitBonds như một “cơ hội đầu tư Bitcoin”. Hãy nhìn nó như một dấu hiệu lan tỏa của mô hình MicroStrategy sang châu Á. Nhưng với quy mô chỉ 1,2 triệu USD, tác động lên thị trường Bitcoin là không đáng kể. Nếu Metaplanet tiếp tục phát hành các đợt lớn hơn, tôi sẽ theo dõi chặt chẽ. Còn bây giờ, đây chỉ là một thử nghiệm nhỏ. Câu hỏi thực sự: liệu các nhà đầu tư Nhật Bản có sẵn sàng chấp nhận rủi ro mất vốn để đổi lấy 4% lợi suất? Hay họ sẽ nhận ra rằng họ đang bán một quyền chọn bán (put option) miễn phí cho Metaplanet?
