Trong bảy ngày qua, tôi chứng kiến một giao thức thanh khoản mất 40% thanh khoản chỉ vì một lỗi trong một hàm tính phí. Mọi người đổ xô viết tweet, không ai đọc hợp đồng. Hôm nay, một tin tức khác lan truyền với tốc độ tương tự: Iran và Oman được cho là đã đồng ý về nguyên tắc về các luồng vận tải tại eo biển Hormuz. Tôi mở bài viết của Crypto Briefing, một trang web về tiền điện tử, nơi cuối cùng tôi mong đợi tìm thấy phân tích địa chính trị. Tôi tìm kiếm một liên kết đến tuyên bố chính thức từ Tehran, một dòng xác nhận từ Muscat, một tham chiếu từ IRNA hoặc ONA. Không có gì. Không có văn bản, không có lộ trình, không có người ký, không có cơ chế giám sát.
Một thỏa thuận nguyên tắc không có chữ ký không phải là một giao dịch hợp lệ. Trong ngôn ngữ kiểm toán hợp đồng thông minh, đây là một sự kiện được phát ra từ một địa chỉ không xác định. Nó có thể đúng, nhưng không có cơ sở để tin.
Eo biển Hormuz là huyết mạch năng lượng lớn nhất hành tinh. Khoảng 21 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế đi qua mỗi ngày, chiếm khoảng 20% mức tiêu thụ dầu toàn cầu. Khoảng 20% khối lượng LNG toàn cầu cũng đi qua đây. Eo biển hẹp nhất chỉ 33 km, trong khi luồng giao thông hàng hải thực tế chỉ rộng khoảng 6 km. Iran, nằm ở bờ phía bắc, kiểm soát hoàn toàn một bên tuyến đường thủy. Họ triển khai một hệ thống phòng thủ bờ biển dày đặc: tên lửa chống hạm Noor, Fateh, hàng nghìn xuồng tấn công nhanh, khả năng rải mìn và các đội UAV cảm tử Shahed. Về phía nam, bán đảo Musandam của Oman nhô ra, án ngữ eo biển. Hải quân Oman là một lực lượng nhỏ với các tàu tuần tra, không có khả năng thách thức Iran.
Hệ thống phân luồng giao thông tàu thuyền (TSS) do IMO thiết lập, nhưng thực tế, ai kiểm soát vũ khí, người đó kiểm soát luồng. Iran đã nhiều lần dùng vũ lực hoặc đe dọa để gây sức ép: bắt giữ tàu MSC Aries vào tháng 4 năm 2023, các cuộc chạm trán với Hải quân Mỹ, các cuộc tập trận phong tỏa mô phỏng. Vì vậy, một thỏa thuận về nguyên tắc giữa Iran và Oman, nếu có thật, là một thay đổi trạng thái tiềm năng. Nhiệm vụ của tôi là tìm hiểu xem trạng thái đó đã được xác nhận trên chuỗi hay chưa, hay chỉ là một lời hứa ngoài chuỗi.
Nguồn tin duy nhất là Crypto Briefing. Tôi không đánh giá thấp trang web này, nhưng khi một phương tiện truyền thông về tiền điện tử đưa tin về thỏa thuận địa chính trị mà không có nguồn chính thức, tôi thấy có hai khả năng: hoặc họ nhận được một mẹo từ một bên quan tâm, hoặc họ đang sử dụng địa chính trị như một cách để thu hút lưu lượng truy cập trong một thị trường buồn tẻ. Cả hai khả năng đều không củng cố niềm tin.
Điều làm tôi chú ý không chỉ là nội dung, mà là thời điểm. Giữa lúc Mỹ và Israel chuẩn bị cho các vòng đàm phán mới với Iran, giữa lúc Houthi vẫn tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ, một thông điệp về Hormuz vẫn an toàn có thể được thiết kế để phục vụ một chương trình nghị sự cụ thể. Ở Vịnh Ba Tư có hai trục: trục Abraham, bao gồm Israel, UAE và Bahrain, theo đuổi chiến lược chống Iran; và trục tiếp xúc, bao gồm Oman, Qatar và Kuwait, tin rằng đối thoại là con đường ổn định. Nếu thỏa thuận này là thật, nó củng cố trục tiếp xúc. Nhưng nó cũng có thể là một đòn tâm lý của Iran nhằm làm suy yếu liên minh chống Iran bằng cách cho thấy Tehran vẫn có bạn bè ở bờ nam vùng Vịnh.
Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Á phụ thuộc nặng nề vào năng lượng đi qua Hormuz. Bắc Kinh đã đầu tư vào cảng Gwadar, Duqm, và nhiều tuyến đường bộ để giảm thiểu rủi ro, nhưng không có tuyến đường thay thế khả thi. Moscow, với tư cách là đối tác quân sự của Iran, có lợi ích trong việc giữ cho Hormuz ổn định để tránh một cuộc đối đầu trực tiếp Mỹ-Iran có thể lôi kéo Nga vào. Sự ủng hộ thầm lặng của các cường quốc này có thể là lý do khiến thông điệp được lan truyền, nhưng nó không thay thế cho văn bản thỏa thuận.
Trong 24 năm quan sát ngành và 10 năm làm kiểm toán viên bảo mật cho các giao thức DeFi, tôi đã thiết lập một quy tắc: đọc code trước khi ký. Khi một dự án không công bố địa chỉ hợp đồng, tôi giả định đó là một vụ rút thảm cho đến khi được chứng minh ngược lại. Khi một chính phủ không công bố văn bản của một thỏa thuận, tôi áp dụng tiêu chuẩn tương tự. Một cuộc kiểm tra ba lớp cho thấy ba lỗ hổng nghiêm trọng.
Lỗ hổng đầu tiên: kiểm soát truy cập. Mọi hợp đồng thông minh đều có một hàm chỉ có thể được gọi bởi chủ sở hữu. Trong giao thức này, ai là chủ sở hữu? Văn phòng Tổng thống Iran? Bộ Ngoại giao? Bộ Tư lệnh Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo? Vệ binh Cách mạng là lực lượng thực sự vận hành các hoạt động tại eo biển, trong khi Bộ Ngoại giao đàm phán các thỏa thuận. Có một sự phân mảnh quyền lực điển hình. Một thỏa thuận do các nhà ngoại giao ký nhưng không được quân đội phê chuẩn có giá trị tương đương một hàm được gọi bởi một địa chỉ không có quyền truy cập. Nó sẽ không thực hiện bất kỳ điều gì.
Lỗ hổng thứ hai: thiếu chức năng thực thi. Đồng ý về nguyên tắc không phải là một hàm có thể gọi được. Không có cơ chế giám sát, không có hoạt động xác minh, không có bên thứ ba đóng vai trò oracle để xác nhận rằng một con tàu đã đi qua an toàn. Trong một thỏa thuận như vậy, ai sẽ giám sát việc tuân thủ? Không ai. Năm 2025, tôi kiểm toán một giải pháp lưu ký cho một ngân hàng toàn cầu; tôi phát hiện các khóa riêng được lưu trữ trên một máy chủ có kết nối Internet. Họ hứa sẽ sửa chữa, nhưng không có ngày cụ thể. Tôi đã trì hoãn việc ký báo cáo trong ba tháng. Sự vắng mặt của một cơ chế thực thi là một lỗ hổng, bất kể lời hứa tốt đẹp đến đâu.
Lỗ hổng thứ ba: tái nhập chiến lược. Hợp đồng này không bị khóa. Iran có thể gọi lại một hàm leo thang bất cứ khi nào cần thiết. Không có rào cản nào ngăn họ rải mìn hoặc bắt giữ các tàu chở dầu nếu các cuộc đàm phán hạt nhân sụp đổ. Về bản chất, một thỏa thuận như vậy chỉ có tác dụng hạ nhiệt, không thay đổi cấu trúc. Nó giống như một bản nâng cấp fork mềm: tương thích ngược với các hành vi xấu cũ. Tôi đã chứng kiến điều này hàng trăm lần. Năm 2020, trong quá trình di cư SushiSwap từ Uniswap, mọi người gọi đó là sáng tạo, nhưng mã cho thấy token không được xử lý đúng cách và thanh khoản có thể bị rút vĩnh viễn. Fork không phải là innovation. Một bản sao của một hệ thống an ninh hiện có cũng không phải là hòa bình.
Câu chuyện tương tự xảy ra vào năm 2017, khi tôi kiểm tra hợp đồng thông minh của VeriBlock, một dự án ICO huy động 4.000 ETH. Tôi phát hiện ba lỗ hổng: reentrancy trong hàm rút tiền, kiểm soát truy cập yếu và logic tính thưởng sai. Nhóm dự án đã phủ nhận và tấn công cá nhân tôi trên Twitter. Khi tôi công bố bằng chứng kỹ thuật, giá token giảm 70% trong hai ngày. Bài học vẫn vẹn nguyên: một dự án có mã nguồn công khai vẫn có thể có logic bẩn. Ở Hormuz, thậm chí không có mã nguồn để đọc.
Có một điểm chung giữa VeriBlock, SushiSwap, Terra và thỏa thuận Hormuz: sự vội vàng. Mọi người vội vàng tin vào câu chuyện vì câu chuyện mang lại hy vọng. Tôi đã nhiều lần bị gọi là bi quan, nhưng tôi không bi quan. Tôi chỉ đơn giản là từ chối ký vào một thông báo mà không có một byte dữ liệu nào để xác minh. Trong một hệ thống không cần tin cậy, chúng ta có các khối; trong một hệ thống ngoại giao, chúng ta chỉ có các tuyên bố. Các tuyên bố có thể bị thao túng bởi bất kỳ ai.
Ngay cả khi tồn tại ba lỗ hổng này, thị trường sẽ không hỏi tôi. Các nhà giao dịch nhìn thấy tiêu đề về việc Iran-Oman đồng ý và ngay lập tức điều chỉnh vị thế. Giá dầu Brent có thể giảm từ hai đến năm đô la, kéo theo các tài sản rủi ro bao gồm cả Bitcoin, vốn ngày càng nhạy cảm với thanh khoản toàn cầu và kỳ vọng lãi suất. Nếu căng thẳng ở Hormuz giảm, áp lực lạm phát giảm và Cục Dự trữ Liên bang có nhiều khả năng cắt giảm lãi suất. Một mối liên hệ gián tiếp nhưng có thể định lượng. Nhưng các nhà giao dịch quên rằng các hiệp định nguyên tắc đã từng thất bại nhiều lần. Sau JCPOA năm 2015, các nhà đầu tư đổ xô vào thị trường Iran, và sau đó họ đã mất tất cả khi Mỹ rút lui. Các tài liệu ngoại giao chưa bao giờ là một bảo đảm.
Bây giờ là phần khó chịu nhất: tôi sẽ bảo vệ phe bò. Có một tín hiệu thực sự bị chôn vùi dưới tiếng ồn. Iran không cần một thỏa thuận với Oman để tiếp tục các hoạt động quân sự. Việc họ sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán với một quốc gia có quan hệ quốc phòng chặt chẽ với Mỹ và Anh cho thấy họ đang tìm kiếm một kênh liên lạc. Trong bối cảnh các kênh trực tiếp Mỹ-Iran gần như đóng băng, Oman trở thành một nút chuyển tiếp, một trung gian đáng tin cậy. Trong một giao thức, một địa chỉ trung gian có thể mang lại sự linh hoạt; trong ngoại giao, Muscat cũng vậy. Nếu Iran thực sự muốn leo thang, họ sẽ không lãng phí thời gian vào việc điều phối với Oman.
Hơn nữa, các cuộc tấn công của Houthi ở Biển Đỏ và các cuộc đối đầu ở Vịnh Ba Tư đang làm tổn hại đến lợi ích kinh tế của chính Iran. Iran xuất khẩu dầu, vì vậy họ cũng cần Hormuz hoạt động trơn tru. Việc tạo ra một sự khác biệt giữa chiến trường ủy nhiệm và trung tâm năng lượng có thể là một chiến lược có chủ ý: nó gửi một thông điệp tới thế giới rằng Iran kiểm soát cuộc chơi và sẽ không cắt nguồn cung dầu, miễn là nước này có không gian để thở. Đó không phải là hòa bình, nhưng đó là một thông điệp.
Nhưng có thể tôi đang quá khắt khe. Một bản ghi nhớ không cần phải là một hiệp ước để có tác động thực sự. Trong kinh doanh, các nhà đầu tư thường giao dịch dựa trên biên bản ghi nhớ, và đôi khi họ đúng. Oman cũng có thể sử dụng thỏa thuận này để củng cố vai trò trung gian, thu hút đầu tư nước ngoài và tăng cường an ninh năng lượng. Một thỏa thuận không hoàn hảo còn hơn là không có thỏa thuận. Nó tạo ra một khuôn khổ, một điểm tựa để các bên có thể xây dựng lòng tin, dù chỉ là từng bước nhỏ.
Trong ngôn ngữ tín hiệu, một lời hứa chỉ đáng tin nếu nó tốn kém. Nếu thỏa thuận này được theo sau bởi các cam kết cụ thể - ví dụ, Iran rút các cuộc tập trận hải quân khỏi luồng giao thông, hoặc chia sẻ dữ liệu AIS theo thời gian thực, hoặc cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận các khu vực nhất định - thì đó sẽ là một tín hiệu có chi phí cao và do đó đáng tin cậy. Nhưng hiện tại, mức độ tín nhiệm là zero. Ngay cả khi một số tin tốt được xác nhận, thì tác động của nó đối với thị trường crypto là gián tiếp và yếu hơn so với các yếu tố vĩ mô như quyết định của Cục Dự trữ Liên bang hoặc dữ liệu việc làm.
Vậy chiến lược của tôi trong thị trường đi ngang này là gì? Đó là thiết lập các tiêu chí xác minh. Tôi sẽ theo dõi các oracle của địa chính trị: thứ nhất, liệu Bộ Ngoại giao Iran có ra tuyên bố chính thức; thứ hai, liệu Oman có phát hành thông cáo tương ứng; thứ ba, liệu IMO có cập nhật TSS tại Hormuz; thứ tư, liệu phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh trong khu vực có giảm; thứ năm, liệu các hãng vận tải có tăng thông lượng hay không. Khi không có đủ dữ liệu, tôi nói không đủ dữ liệu và từ chối ký. Điều này trái ngược với tâm lý chung, nhưng nó đã cứu tôi khỏi nhiều vụ sụp đổ.
Năm 2022, khi Terra ở đỉnh cao, nhiều quỹ gọi Anchor Protocol là một cỗ máy in tiền. Tôi đã dành ba tháng kiểm tra mã và tôi thấy rõ một vòng xoáy sản lượng: lãi suất 20% không đến từ bất kỳ nguồn doanh thu nào, mà chỉ từ việc in token mới. Tôi đã trì hoãn công bố báo cáo vì muốn kiểm tra lại mọi giả thuyết. Khi kết luận được đưa ra, thị trường đã sụp đổ. Kể từ đó, tôi luôn hỏi: nếu tôi sai thì sao? Đó là câu hỏi mà những người lạc quan mù quáng hiếm khi hỏi.
Mã nguồn sạch, logic bẩn. Các thông cáo báo chí về hòa bình cũng có thể sạch, nhưng ở Trung Đông, logic luôn bẩn. Và trong thị trường tiền điện tử, nơi mọi thứ được định giá theo cảm xúc, không có gì nguy hiểm hơn một tiêu đề sáng chói không có bằng chứng. Hãy đọc code trước khi ký. Ở đây, code là một thỏa thuận ngoại giao chưa bao giờ được công bố. Không có gì để đọc, vì vậy không có gì để ký.
Bạn có đang đặt cược vào một giao dịch mà bạn chưa bao giờ kiểm tra calldata không? Bạn có tin vào một bản fork của một hiệp ước không có tx hash xác nhận không? Tôi thì không. Tôi sẽ chờ bằng chứng. Cho đến khi một khối chính thức được xác nhận, Hormuz vẫn là một lớp thanh khoản mù, và thỏa thuận này chỉ là một câu chuyện. Tôi đã sống qua đủ chu kỳ để biết rằng những gì không thể xác minh thường không đáng để tin. Và một tiêu đề không bao giờ là một giao dịch.
