Hashrate Bitcoin vừa chạm đỉnh lịch sử 600 EH/s, nhưng lợi nhuận của miner lại đang dần về 0. Điều gì đang xảy ra? Tôi đã theo dõi hàng trăm pool khai thác từ mùa hè DeFi 2020, và chưa bao giờ thấy bức tranh bi kịch đến thế. Các công ty khai thác đang kẹt giữa hai lằn đạn: doanh thu từ đào coin giảm mạnh sau halving, còn mảng AI thì chỉ mới ở giai đoạn 'chạy thử nghiệm'. Họ đang đốt tiền mặt để giữ chân cổ đông, nhưng dòng tiền âm đang xói mòn từng ngày.
Bối cảnh thị trường hiện tại không khác gì năm 2022, chỉ khác ở chỗ lần này là cuộc khủng hoảng của riêng ngành khai thác. Halving Bitcoin tháng 4/2024 đã cắt giảm một nửa phần thưởng khối, từ 6.25 BTC xuống 3.125 BTC. Trong khi đó, hashrate vẫn tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái, nghĩa là càng nhiều máy đào cạnh tranh cho cùng một miếng bánh nhỏ hơn. Phí giao dịch hiện chỉ chiếm 5-7% tổng doanh thu của miner, thấp hơn nhiều so với mức 20% từng đạt được trong đợt Ordinals frenzy năm 2023. Các công ty như Marathon Digital, Riot Platforms, CleanSpark đều báo cáo lợi nhuận gộp giảm 30-40% trong quý 2/2025. Một số miner nhỏ đã phải tuyên bố phá sản hoặc sáp nhập.
Dữ liệu on-chain không nói dối. Tôi đã kiểm tra hashprice – chỉ số đo lường doanh thu kỳ vọng trên mỗi đơn vị hashrate – hiện chỉ còn 0.05 USD/TH/ngày, giảm từ mức 0.12 USD hồi đầu năm. Điều đó có nghĩa là một máy đào S19 Pro (110 TH/s) chỉ kiếm được 5.5 USD mỗi ngày, trong khi chi phí điện trung bình ở Mỹ là 0.07 USD/kWh, khiến lợi nhuận ròng gần như bằng 0. Nếu tính thêm chi phí bảo trì, nhân công, và khấu hao thiết bị, hầu hết các công ty đang hoạt động dưới giá vốn. Điểm mù ở đây là nhiều người vẫn nghĩ hashrate cao đồng nghĩa với ngành khai thác khỏe mạnh, nhưng thực tế nó chỉ phản ánh sự tuyệt vọng của các miner cố gắng đào thêm để bù đắp doanh thu sụt giảm.
Góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đưa ra: AI không phải là cứu cánh dễ dàng như các công ty mining đang quảng cáo. Họ chuyển hướng sang cho thuê năng lực tính toán GPU cho các startup AI, nhưng thị trường này đã bão hòa với các ông lớn như AWS, Google Cloud, và Microsoft Azure. Các miner có lợi thế về điện giá rẻ, nhưng họ thiếu hạ tầng phần mềm và đội ngũ kỹ thuật để cạnh tranh. Tôi đã chứng kiến một công ty mining nhỏ ở Texas đốt 2 triệu USD để mua GPU H100, nhưng sau 6 tháng chỉ có 30% số máy được cho thuê, phần còn lại nằm chờ khách. Họ không hiểu rằng: khách hàng AI cần SLA cam kết uptime 99.99%, chứ không phải một farm có thể bị ngắt điện bất cứ lúc nào để ưu tiên đào Bitcoin.
AI đang là cái bẫy tăng trưởng cho ngành mining. Các công ty lớn như Hut 8 và Core Scientific đã đầu tư hàng trăm triệu USD vào AI, nhưng doanh thu từ mảng này chỉ chiếm chưa đến 15% tổng lợi nhuận. Trong khi đó, họ vẫn phải gánh chi phí vận hành farm đào coin truyền thống. Mô hình hybrid (đào coin + AI) nghe có vẻ thông minh, nhưng thực tế là hai ngành hoàn toàn khác biệt về vận hành: đào coin cần uptime liên tục và chi phí thấp, còn AI cần độ trễ thấp và khả năng mở rộng linh hoạt. Ghép chúng lại chỉ tạo ra một mớ hỗn độn quản lý.
Tôi đã từng mất 8.000 USD trong bear market 2022 vì tin vào một dự án stablecoin không được kiểm chứng. Bài học đó nhắc tôi rằng: khi một ngành đang ở ngã rẽ, đừng vội tin vào câu chuyện chuyển đổi hào nhoáng. Các công ty mining đang cố gắng thuyết phục thị trường rằng họ có thể trở thành 'công ty hạ tầng AI', nhưng tôi nhìn vào bảng cân đối kế toán của họ: nợ vay tăng 40% so với quý trước, dòng tiền tự do âm, và lượng Bitcoin dự trữ đang giảm dần vì phải bán ra để trả nợ. Đây là công thức quen thuộc của sự sụp đổ: vay nợ để đầu tư vào một thị trường mới mà không có lợi thế cạnh tranh thực sự.
Mùa hè DeFi, tôi lội ngược dòng thanh khoản. Giờ đây, tôi nhìn thấy một dòng chảy ngược khác: các miner đang lội ngược dòng từ đào coin sang AI. Nhưng dòng chảy này sẽ cuốn trôi những ai không có nền tảng vững chắc. Hãy nhìn vào số liệu: tổng vốn hóa thị trường của các công ty mining niêm yết đã giảm 25% từ đầu năm 2025, trong khi NASDAQ tăng 8%. Thị trường đang phản ứng rất rõ ràng: họ không tin vào câu chuyện AI của miner.
Chiến trường DeFi không chỗ cho kẻ do dự. Đối với các nhà đầu tư đang xem xét cổ phiếu mining, tôi khuyên: hãy tập trung vào các công ty có chi phí sản xuất dưới 20.000 USD/BTC và có ít nhất 50% doanh thu đến từ mảng không phải đào coin (như dịch vụ tài chính hoặc năng lượng). Những công ty còn lại sẽ là thức ăn cho cá mập trong 12 tháng tới. Các miner đang ở ngã rẽ tử thần: hoặc họ thích nghi nhanh, hoặc họ bị xóa sổ.
Tôi kết thúc bài viết này bằng một câu hỏi: Liệu thị trường AI có đủ lớn để cứu tất cả các công ty mining đang chuyển hướng, hay chỉ một số ít có lợi thế thực sự sẽ sống sót? Câu trả lời, như mọi khi, nằm trong dữ liệu on-chain và báo cáo tài chính quý tiếp theo. Hãy chuẩn bị tinh thần cho một làn sóng phá sản nữa.
