Khi bạn thực sự hiểu điều này cho phép điều gì — Jesse Pollak, người sáng lập Base, vừa công khai thừa nhận rằng chiến lược SocialFi của họ đã hoàn toàn thất bại. Không phải thất bại nửa vời, mà là "toàn bộ thị trường xã hội đã tan rã", như ông nói. Vào tháng 3/2025, Pollak tuyên bố từ bỏ vị trí lãnh đạo ứng dụng, giao lại quyền điều hành cho Jordan Fish (Cobie), một nhân vật huyền thoại trong làng DeFi. Base sẽ không còn là sân chơi cho Farcaster, Zora hay bất kỳ thử nghiệm xã hội nào nữa. Thay vào đó, nó sẽ trở thành "blockchain của tài chính toàn cầu" — tập trung vào giao dịch, thanh toán và AI agent.
Bối cảnh: Từ Layer2 “ngôi sao” đến cú ngã đau đớn
Base ra mắt vào năm 2023 dựa trên OP Stack của Optimism, được hậu thuẫn bởi Coinbase — sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất nước Mỹ. Với lượng người dùng khổng lồ và thương hiệu uy tín, Base nhanh chóng trở thành Layer2 tăng trưởng nhanh nhất, đạt TVL hàng tỷ USD. Nhưng Pollak và đội ngũ đã mắc sai lầm chiến lược: họ tin rằng ứng dụng xã hội phi tập trung sẽ là chất xúc tác thu hút hàng triệu người dùng mới. Họ đầu tư mạnh vào Base App — một cửa hàng ứng dụng tất cả trong một — và ưu tiên các giao thức SocialFi như Farcaster, Zora. Kết quả? Không có sản phẩm nào đạt được product-market fit. Pollak nói: “Nó đã đánh lạc hướng sự tập trung của chúng tôi khỏi những thứ cốt lõi: giao dịch và thanh toán.”
Phân tích kỹ thuật: Lõi vẫn mạnh, nhưng lớp ứng dụng đã hỏng
Về mặt kỹ thuật, Base là một Optimistic Rollup tiêu chuẩn, không có đột phá đáng kể so với Arbitrum hay Optimism. Điểm khác biệt duy nhất là tích hợp sâu với Coinbase: người dùng có thể chuyển tiền qua lại giữa sàn CEX và mạng lưới một cách liền mạch. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở lớp ứng dụng. Pollak thừa nhận rằng họ đã cố gắng xây dựng một "siêu ứng dụng" theo phong cách Web2, nhưng thất bại vì người dùng không thực sự cần phi tập trung hóa các tương tác xã hội. Bản chất không thể ngăn cản của công nghệ là nó phải giải quyết một vấn đề thực tế. Và rõ ràng, việc đăng ảnh hay theo dõi bạn bè trên blockchain không phải là vấn đề cấp bách với đa số người dùng.
Sự đổi mới không cần phép có nghĩa là ngay cả một Layer2 với nguồn lực dồi dào như Base cũng có thể đi sai hướng. Lịch sử commit kể một câu chuyện khác: khi bạn nhìn vào các pull request trong kho lưu trữ Base App, bạn sẽ thấy hàng trăm commit liên quan đến tính năng social, nhưng rất ít liên quan đến cải thiện hiệu suất giao dịch hay hỗ trợ thanh toán. Điều này phản ánh sự lệch lạc trong ưu tiên phát triển.
Quan điểm phản trực giác: Chuyển hướng có thể là con dao hai lưỡi
Bề ngoài, việc quay về giao dịch và thanh toán nghe có vẻ hợp lý — đây là những ứng dụng cốt lõi của tiền mã hóa. Nhưng khi bạn lột từng lớp ra, bạn sẽ thấy một thách thức lớn hơn: Base đang đối đầu trực tiếp với Robinhood và Stripe, những gã khổng lồ đã có hạ tầng thanh toán truyền thống rất mạnh. Pollak tuyên bố muốn biến Base thành “blockchain của tài chính toàn cầu”, nhưng điều này đòi hỏi không chỉ công nghệ, mà còn là sự chấp thuận của hàng loạt cơ quan quản lý trên toàn thế giới. Trong khi đó, vấn đề cốt lõi của Layer2 vẫn chưa được giải quyết: sequencer của Base hiện tại là tập trung, thuộc sở hữu của Coinbase. "Giải pháp sequencer phi tập trung" đã được hứa hẹn suốt hai năm, nhưng vẫn chỉ là slide PowerPoint. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu một Layer2 với sequencer tập trung có thể thực sự trở thành nền tảng tài chính toàn cầu đáng tin cậy?
Takeaway: Giá trị khiến điều này đáng xây dựng
Cobie, với bề dày kinh nghiệm trong DeFi, có thể sẽ mang đến một luồng gió mới. Ông nổi tiếng với khả năng phát hiện các tín hiệu thị trường sớm và tư duy thực dụng. Nhưng ngay cả Cobie cũng không thể thay đổi thực tế rằng Base đang đánh cược tất cả vào một cuộc chơi khó hơn nhiều so với SocialFi. Các giá trị khiến điều này đáng xây dựng nằm ở khả năng kết hợp giữa tính tuân thủ của Coinbase với sự tự do của DeFi. Nếu Base thành công trong việc tạo ra một lớp thanh toán nhanh, rẻ và được quản lý, nó có thể là cầu nối đưa hàng triệu người dùng truyền thống vào thế giới crypto. Nhưng nếu thất bại, nó sẽ là một bài học đắt giá cho toàn bộ ngành về việc không nên đánh giá thấp sức mạnh của các định chế tài chính hiện có.
Câu hỏi cuối cùng dành cho bạn đọc: Liệu một blockchain có thể vừa phi tập trung về công nghệ, vừa tập trung về quyền kiểm soát (Coinbase sở hữu sequencer, quyết định chiến lược) có thực sự trở thành “tài chính toàn cầu” mà không cần một token riêng để phân quyền? Tôi cho rằng chúng ta đang chứng kiến một thí nghiệm lớn: liệu một Layer2 có thể tồn tại và phát triển dựa trên danh tiếng của một công ty niêm yết, thay vì dựa trên sự phân tán hoàn toàn. Hãy cùng chờ xem.
